+ Hortus Deliciarum + Herrad von Landsberg

"O Jardim das Delícias" -fins do século XII.

Personae

Tituli

Inscrições

+Arte regens dia que sunt ego philosophia subjectas artes in septem divido partes.

 Eu, a Arte (de ars, saber, teoria, disciplina) da Filosofia, rejo as esferas dos planetas [os deuses] e distingo sete artes minhas subordinadas.
ethica, logica, phisica.

Philosophia.

 Filosofia: Ética, Lógica e Física. (1)
Omnis sapientia a Domino Deo est; soli quod desiderant facere possunt sapientes. Toda a sabedoria vem de Deus; [Eclesiástico 1,1; 1,5]. Só aos sábios é concedido fazer tudo o que desejam [Boécio, Consolatio IV, prosa 2].
Septem fontes sapientie fluunt de philosophia qui dicuntur liberales artes. Da filosofia emanam sete fontes de sabedoria que são chamadas as artes liberais. (2)
Spiritus sanctus inventor est septem liberalium artium que sunt grammatica, rethorica, dialetica, musica, arithmetica, geometria, astronomia. O Espírito Santo é o inspirador das Sete Artes Liberais, que são: gramática, retórica, dialéctica [o trivium], música, aritmética, geometria e astronomia [o quadrivium].

Naturam universe rei queri docuit philosophia.

 A Filosofia ensina a investigar a natureza de todas as coisas
Socrates; Plato. Philosophi. ...
Philosophi primum ethicam postea phisicam deinde rethoricam docuerunt. Os filósofos ensinaram primeiro a ética, depois a física, e por fim a retórica.
Philosophi sapientes mundi et gentium clerici fuerunt. Os filósofos foram sábios universais constituindo o clero dos gentios.

+Hec exercicia que mundi philosophia investigavit investigata notavit scripto firmavit et alumnis insinuavit. Septem per studia docet artes philosophia hec elementorum scrutatur et abdita rerum.

 Estas são as práticas da filosofia; anotar as investigações, fixá-las por escrito e ensiná-las aos alunos. Pelas sete artes, suas aias, a filosofia ensina os elementos e perscruta os segredos ocultos das coisas.

Grammatica; scope. – Per me quis discit vox littera syllaba quid sit.

 Gramática [atributos]: vergasta e livro.

– Por mim aprende-se o que é um som, uma letra, uma sílaba.

Rethorica; stilus; tabula. – Causarum vires per me rethor alme requires.  Retórica (ou Oratória) [atributos]: estilete e távula (encerada), dedo apontando para si própria.

– Por mim, preclaro rétor, conduzirás com eloquência as causas dos pleitos.

Dialetica; caput canis. – Argumenta sino concurrere more canino.  Dialéctica (ou Lógica) [atributos]: cabeça de cão ladrando (cepticismo), dedo apontado em frente.

– Faço que os argumentos se confrontem caninamente.

Musica; lira; cithara, organistrum. – Musica sum late doctrix artis variate.  Música [atributos]: Lira, cítara, sanfona.

– Eu, a Música, sou mestra duma arte vasta e modulada.

Arithmetica. – Ex numeris consto quorum discrimina monstro.  Aritmética. [atributo]: fio de dezena.

– Sou constituída por números com que registo as diferenças.

Geometria; circulus. – Terre mensuras per multas dirigo curas.  Geometria [atributos]: vara e compasso espetado no chão.

– Eu determino com precisão as medidas da terra.

Astronomia. – Ex astris nomen traho per que discitur omen.  Astronomia [atributos]: caixa e dedo apontando o céu.

– O meu nome deriva dos astros, mediante os quais se fazem os augúrios.

Poete vel magi; spiritu immundo instincti. Isti immundis spiritibus inspirati scribunt artem magicam et poetriam id est fabulosa commenta
 Os Poetas ou Magos são inspirados pelos espíritos impuros [atributos: scriptorium e corvo]. Estes, que assim são inspirados impuramente, escrevem sobre a arte mágica e a poética, isto é, criam os mitos.
 (1) A divisão da Filosofia em três partes: Moral, Natural e Lógica, de origem platónica e estóica, é citada por Aristóteles, Topica I, 14s., Sto. Agostinho, Civitas Dei VIII, 4., e Sto. Isidoro de Sevilha, Etymologiarum II, 24, 3.

 (2) Eclesiástico, 1.5: Fons sapientiae verbum Dei in exelsis. Sobre as sete colunas e sete arcos, Provérbios 9.1: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem;

Colaboração de A. Melo em Lisboa e A. Inácio em Heidelberg. Abril de 2008